انوارالهدایات

راجع به اهمیت نمازهای پنجگانه:

«ایاکَ نَعبُدُ و اِیاکَ نستعین»در حدیث قدسی رسول­خدا از خداوند روایت می­کند که او تعالی می­فرمائید: «نماز در بین من و بنده­ام دو تقسیم شده و سوال بندۀ من پذیرفته می­شود.»پیامبر(ص) می­فرماید: «الدین النصیحه» «دین نصیحت است.»از ابن عمر روایت است که پیامبر(ص) دستور داد: زکات فطر یک و یا دو روز قبل از عید به مستحق آن پرداخته شود. و هرکس بعد از نماز عید آن­را بدهد صدقۀ هم­چون صدقات است به عنوان زکات فطر محسوب نمی­شود.»زکات فطر تنها به مساکین داده شود پیامبر خدا می­فرماید: «زکات فطر رزق و خوراک برای مساکین است.»از ابن عمر روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «زکات برای بی­نیاز و شخصی نیرومند و سالمی که توانائی کار را دارد جائیز نیست.»از ابن عبدالله بن عدی بن خیار روایت است به دو نفری­که نزد پیامبر(ص) جهت اخذ زکات آمده­اند نگاهی انداخت و فرمود: «بدانید که ثروت­مند و نیرومندی­که توانائی کار دارد هیچ سهمی در خیرات و زکات ندارد.»از ابو هریره روایت است که رسول­خدا فرمود: مسکین کسیست که چیزی او را بی­نیاز کند نمی­یابد و از مردم چیزی نمی­خواهد، و مردم نیز از فقر او آگاهی ندارد تا به او صدقه بدهد.»

مأمورین جمع­آوری زکات:

کسانیکه مسئول جمع­آوری زکات را بر عهده دارند در مقابل آن سهمی از زکات را دریافت مینماید جائیز نیست که این افراد از نزدیکان پیامبر هم باشند. محمد(ص) فرمود: صدقه برای محمد و آل محمد حلال نیست چرا که صدقه چرک­های اموال مردم است.»

زکات گاو: «از معاذ بن جبل روایت است پیامبر به من دستور داد تا از هر چهل­گاو یک گوساله­ی دوساله و از هر سه­گاو یک گوساله نر و یا ماده که یک سال را تمام کرده باشد زکات گرفته شود.»

جایگاه زکات در دین:

زکات در هشتاد دو آیه قرآن به همراه نماز آمده است.از مال پاک وازعاید پاک و اسلامی زکات داده شود:از ابو هریره روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «هرکس به اندازۀ یک دانه­ی خرما ازکسب پاک و حلال صدقه بدهدو خداوند غیر از پاک و حلال را قبول نمی­کند. خداوند آن­را با دست راستش قبول می­کند سپس آن­را برای صاحبش افزایش می­دهد تا این­که به اندازۀ یک کوه می­رسد هم­چنانکه کسی کرۀ اسپش را پرورش می­دهد.»

اموالیکه زکات در آن­ها واجب است:

طلا، نقره، محصولات زراعتی، میوه­جات، حیوانات و معادن حاصل کار و زحمت، و برای هرکدام اندازۀ زکات تعین شده از طرف شرع طبق آن زکات داده شود. اخذ پول و یا غذا به خواندن قرآن منع شده است.از عبدالرحمن بن شبل روایت است که از پیامبر شنیدم که می­فرمود: «قرآن بخوانید و آن­را مایۀ ارتزاق خود قرار نه دهید.» از ابن عمر(رض) روایت است، از پیامبر شنیدم که فرمود:

«کرایه­دادن حیوان نر برای جفت­گیری نهی کرده است که حرام و نارواست.

راجع به شراب نوشی:

از ابو هریره روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «معتاد به شراب همانند بت پرست است.»

از ربعه دردا(رض) روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «معتاد به شراب وارد بهشت نمی­شود.»

از ابن عمر(رض) روایت است که پیامبر(ص) فرمود: شراب در ده جهت لعنت شده است، اول خود شراب، دوم تیار کننده، سوم کسی­که آن­را می­خواهد، چهارم فرشنده، پنجم خریدار، ششم حمل کننده، هفتم کسی­که شراب به او حمل می­شود، هشتم گیرندۀ پول آن، نهم خورندۀ آن، دهم ساقی آن.

نوت: «قضای حاجت در محل عبور و مرور مردم و استراحات­های شان حرام است ازین دو چیز که باعث لعنت می­شوید بپرهیزید.»از ابو مسعود انصاری(رض) روایت است که پیامبر(ص) فرمود:«از بهای خرید و فروش سگ و از مزد زن زناکار و انعام مرد جادوگر نهی کرده است.»

شریعت اسلام به طور دایم از فریب­کاری نهی کرده است:

از ابو هریره(رض) روایت است پیامبر(ص) از کنار مردی می­گذشت که گندم می­فروخت دست مبارکش را به داخل آن نمود که مرطوب بود پیامبر(ص) فرمود: «کسیکه فریب­کاری کند از ما نیست.»

از ابو هریره روایت است که پیامبر(ص) فرمود:«ازهفت چیزمهلکب پرهیزید.» گفتند: آن­ها کدام­اند ای رسول­خدا؟فرمود: شریک قرار دادن برای خدا، سحر و جادو، قتل انسان به ناحق، سود خوری (ربا)، خوردن مال یتیم، فرار از میدان جنگ هنگام رویارویی با دشمن دین، تهمت زنا به زنان بی­خبر از گناه و مؤمن.»از عبدالله بن عمرو روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «گناهان کبیره عبارت اند از شریک قرار دادن برای خدا، اذیت­کردن والدین، کشتن کسی به ناحق و سوگند عموس.»

سوگند عموس و حکم آن:

سوگند دروغین است که حقوق پایمال می­شود، و یا سوگندی است که به آن قصد فسق و خیانت کنند فرو رفتن صاحب­اش در گناه و سپس در آتش جهنم می­باشد.»از عمر بن خطاب(رض) روایت است از پیامبر(ص) شنیدم که فرمود:

«اِنماالاعمال ُبا النیات» قبول و صحت اعمال به نیت است.»

پس هرکس بر انجام کاری سوگند بخورد و نیت­کاری دگری را در دل داشته باشد، نیتش معتبر است نه لفظش.

عیب مردم بپوش تا عیبت­تان پوشانده شود:

از ابو هریره(رض) روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «هرکس عیب مسلمانی بپوشاند خداوند عیب او را در دنیا و آخرت می­پوشاند.»

و نیز مستحب است که بنده عیب خودش را بپوشاند فرمودۀ پیامبر(ص): «تمام امتم مورد عفو قرار می­گیردمگر کسانی­که درشب گناهی می­کند و در روز آن­را افشا می­سازد.»

ارتباط جنسی با هریک از اعضای فامیل نابخشیدنی است:

حکم کسیکه با محارمش زنا کند- (محرم شرعی)

«اگرکسی با یکی از محارمش زنا کند «حد» او کشتن است فرق نمی­کند که او مُحصن و یا غیر محصن باشد و اگر او را به ازدواج خود در آورد باید کشته شود و دارائی­اش نیز مصادره گردد.

«مُحصن یعنی مرد زن دار.»

مختصر فقه از قرآن وسنت ارتباط با حیوان «حد» او کشتن است:

حکم کسی­که با حیوانی آمیزش کند:از ابن عباس روایت است که پیامبر(ص) فرمود:

«هرکس با حیوانی آمیزش کرد اووحیوان رابکشید.»

ارتباط جنسی همجنس با همجنس:

حد لواط «هرگاه مردی با مردی دگر عمل لواط را انجام دهد «حد» آن­ها کشتن است خواه مُحصن یا غیر مُحصن باشد.»از ابن عباس روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «هرکسی را یافتید که عمل قوم لوط را انجام داد فاعل و مفعول را بکشید.»

تعریف قذف: قذف عبارت است از «متهم ساختن کسی به زنا» یا بگوید: ای زنا کار! یا الفاظ دگری که از آن­ها اتهام به زنا فهمیده می­شود. خداوند(ج) در کلام مبارکش چنین ارشاد می­فرماید:

 النور :23«کسانی­که زنان پاک دامن بی­خبر از هر گونه گناه به زنا متهم می­کند در دنیا و آخرت از رحمت خداوند دور و عذاب عظیم دارند.» از ابو هریره روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «زنا کار درحالی­که زنا می­کند، ایمان ندارد و شراب خوار درحالی­که شراب می­خورد، ایمان ندارد.»

از عبدالله ابن عمر روایت است که پیامبر(ص)فرمود: «شراب ام الخبائث است. پس هرکس او را یک­بار بنوشد، تا چهل روز عبادت او قبول درگاه نمی­شود اگر بمیرد درحالی­که شراب در شکمش باشد به مرگ جاهلیت مرده است.»

از ابن عباس روایت است که پیامبر(ص) فرمود:

شراب ام الفواحش است و از گناهان کبیره می­باشد به مادر، خاله و عمه­اش تجاوز کرده است.»

حقوق حیوانات:

به روز 24 اکتوبر 1945 موقعیکه ملل متحد عرض وجود کرد از آن به بعد تمامی ملل جهان داد و فریاد از حقوق بشر می­زدند بعد از کوشش­های متمادی ظلم و تعدی را که بالای انسان­های مظلوم غریب و بی­چاره تحمیل می­شد از اکثری ممالک جهان زدودند متأسفانه استشمار فرد از فرد به اکثری ممالک اسلامی تاهنوز که هنوز است جریان دارد البته قطع نظر از ممالک کمونیستی در شریعت اسلام حیوانات، پرنده­گان و تمامی اجسام ذی روح حقوق مساوی با انسان­ها دارند، سورۀ النمل (مورچه) و سورۀ 105- به نام فیل ذکر گردیده راجع به هر یک از آن­ها به تفصیل یاد می­شوند.

الانعام: 38«هر حیوانیکه در روی زمین می­جنبد و هر پرندۀ که با دو بال خود در هوا پرواز می­کند نیستند مگر گروهای از مخلوقاتی هم­مانند شما» خداوند آنانرا آفریده رزق، روزی، زندگی و مرگ آنان­را مانند ما و شما تعین فرموده و در کلام خود راجع به قضاوت واقع بینانه توضیح نموده «قصاص حیوان بدون شاخ را از حیوان شاخ­دار گرفته می­شود.»

آن­عده انسان­های که بالای حیوانات ظلم و ستم کرده مانند بریدن گوش و دُم که از عمل شیطان است و یا آن­ها را بهر وسیلۀ بی موجب به قتل می­رسانند و یا با آن­ها هر گونه عمل جنسی را اجرأ می­دارند و یا آن­ها را با همدگر به جنگ می­اندازند جهت قمار و حصول پول و تفرج در روز حشر انتقام حیوان از کنندۀ آن گرفته می­شود رسوا و شرمنده می­شوند و به آتش دوزخ مجازات می­گردند از جمله چند نوع حیوانی­که می­پرد و یا به زمین راه می­رود ذیلاً از آن­ها نام برده می­شود.

سورة 105 به نام فیل و سورۀ 34- سبا (موسیچه و یا شانه­سرک که از جمله لشکر سلیمان(ع) بود.

التکویر:5«هنگامیکه همۀ جانوارن اهلی و وحشی گردهم آیند و از شدت هراس درنده­گی و رمنده­گی شان را فراموش میکنند، لهذا دوباره زنده شدن حیوانات یک امر حتمی است دست از اذیت و آزارشان دور بدارید. لهذا آن­ها هم مانند ما و شما در روز حشر حقوق مساوی دارند به حضور خداوند متعال.

ازدواج - عقد ازدواج:

عقد ازدواج دو رکن دارد، ایجاب و  قبول و صحت آن مشروط به موارد ذیل است.

1- اجازه ولی:از عایشه روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «هر زنی­که ولی که او را ازدواجش ندهد ازدواجش باطل است، سه مرتبه تکرار نمودند ازدواجش باطل است.»

2- حضور شاهدان:از عایشه روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «ازدواج بدون ولی و دو شاهد عادل صحیح نیست.»

وجوب اجازه خواستن از زن قبل ازدواج:

همان­طوری­که ازدواج بدون ولی جایز نیست بر ولی نیز واجب است که از زنان تحت تکفل خود اجازه بخواهد، و اگر زن راضی به ازدواج نبود و یا نباشد ولی نمی­تواند او را مجبور کند.

معاملات:تشویق به کسب و کار:

از مقدام(رض) روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «هرگز کسی غذای بهتر از حاصل دست­رنج خودش نخورده است و پیامبر خدا داؤود(ع) از دست­رنج خودش می­خورد.

ثروتمند بودن برای متقی ایراد ندارد:

از معاذ بن عبدالله بن خبیب روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «برای متقی ثروتمند بودن اشکالی ندارد و سلامتی برای متقی بهتر از ثروتمندی است و آرامش خاطر از نعمات الهی است.»

فضیلت مهلت دادن به تنگ­دست:

از ابو هریره(رض) روایت است که پیامبر اسلام فرمود: «تاجری بود که به مردم قرض می­داد وقتی­که بده­کار تنگ­دست را می­دید، به کارگرانش می­گفت: از او گذشت کنید به امید این­که خدا از ما گذشت کند. خداوند هم او را بخشید.»تشویق به زود بیدار شدن برای طلب رزق:

از صخر غامدی روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «خداوندا! برای امتم درصبحگاه­هانشان برکت قرار بده.»

فروش آنچه نزد فروشنده نیست:

از حکیم حزام روایت است: گفتم ای رسول­خدا! مردی از من می­خواهد چیزی را که نزد من نیست به او بفروشم آیا می­توانم بفروشم؟ رسول الله فرمود: «چیزی­را که نزد تو نیست مفروش.»

معامله به صورت نسیه با افزایش قیمت:

معاملات به افزایش قیمت به صورت نسیه بین مردم خیلی رایج است به طوری­که کالا را به قیمت بالاتر از بهای نقد آن می­فروشند.

مثلاً قیمت اصلی2000 باشد آن­را به 2200  بفروشد که از آن نهی شده است.

مختصر فقه (قضا)

مشروعیت قضاوت: قضاوت به دلیل قرآن و سنت و اجماع مشروع است:

المائیده  :49وان احکم بین هم بما انزل الله. و در میان آنان طبق چیزی حکم کن که خداوند بر تو نازل کرده است.

ص :26«ای داؤودماتو را در سرزمین به عنوان خلیفه قرار دادیم، پس درمیان مردم به حق قضاوت کن.»

«چون پیامبر(ص) در میان مردم قضاوت می­کرد، و علی(ع) را برای قضاوت به یمن فرستاد و خلفای راشدین هم در زمان خلافت شان قضاوت را در سر زمین­های مختلف بر عهده گرفتند.

فضیلت قضاوت:

از عبدالله بن مسعود روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «حسادت جایزنیست مگر در دو مورد: مردی­که خدا حکمتی به او داده، با آن قضاوت می­کند و آن­را به دگران آموزش می­دهد.»

از ابو هریره روایت است که پیامبر(ص) فرمود:

«قضاوت سه­دسته هستند: دو دسته آنان در آتش جهنم و یک دسته در بهشت­اند، مردی­که حق را می­داند و به آن قضاوت می­کند در بهشت مردی­که از روی جهل بین مردم قضاوت می­کند، در آتش است و نیز مردی­که در قضاوت ظلم می­کند در آتش جهنم است.»

مقام قضاوت را برای خود درخواست نکنید:

از عبدالرحمن بن سمره روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «ای عبدالرحمن! درخواست امارت مکن، چون اگر قضاوت به درخواست به تو واگذار شود، خداوند تو را به حال خودت رها می­کند، ولی اگر بدون درخواست به تو واگذارشود، خداوند در امر قضاوت تو را یاری می­کند.»آداب قاضی: برقاضی واجب است که بین طرفین دعوی در نگاه کردن و سخن و نشست و برخاستش و مراجعه عدالت را رعایت کند»

حرام است که قاضی رشوه و هدیه گیرد:

از عبدالله بن عمر روایت است که پیامبر فرمود: لعنت خدا بر رشوه دهنده و رشوه گیرنده باد.»

صدور حکم توسط قاضی درحال عصبانیت حرام است:«هیچ قاضی­ای در حال عصبانیت بین دو نفر قضاوت نکند.»

شهادت دروغین از بزرگ­ترین گناهان کبیره است:

از ابوبکر(ض) روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «آیا شما را از بزرگ­ترین گناهان خبر نکنم؟» گفتیم بلی ای رسول خدا فرمود: «شریک قرار دادن برای خدا و نافرمانی والدین آگاه باشید سخن دروغ و شهادت به ناحق از بزرگ­ترین گناهان کبیره است.» پیامبر این جمله را پی­هم تکرار می­کرد.

گناه کسی­که ادعای چیزی کند که از او نیست:از ابوذر روایت است از پیامبر(ص)شنیدم که میفرمود:«هرکس ادعای چیزی­را که به او تعلق ندارد از ما نیست و باید جای­گاهش را در جهنم آماده کند.»

گناه کسیکه با سوگند دروغ میخواهد مالی را به دست آورد:

«از عبدالله بن مسعود روایت است که پیامبر(ص) فرمود: «هرکس سوگندی دروغین بخورد تا با آن مال مسلمانی را تصاحب کند در روز قیامت درحالی­که خدا را ملاقات می­کند بر او خشمگین است.»از ابو امامه حارثی روایت است از پیامبر(ص) شنیدم که می­فرمود:

«هرکس با سوگندش حق انسان مسلمانی را بگیرد حتماً خداوند بهشت را بر او حرام و آتش جهنم را بر او واجب می­کند.» مردی پرسید ای رسول خدا! «هرچند چیزی کم ارزش باشد؟» پیامبر فرمود: «اگرچه مسواکی از درخت اراک هم باشد.»

اقرار: اعتراف به حق و حکم به آن در صورتی­که اقرار کننده مکلف و مختار باشد واجب است. پیامبر(ص) فرمود: «ای انس فردا نزد زن آن مرد برو، اگر اقرار کرد او را رجم کن.»

شهادت: البقره: 282 «و چون شاهدان را برای شهادت خوانند و باید از این کار خودداری نورزند.» بر شاهد واجب است که حق را بگوید هرچند به زیانش باشد به دلیل فرمودۀ خدا. 

النساء: 135ای کسانی­که ایمان آورده­اید دادگری نمایید و در اقامۀ عدل و داد بکوشید به خاطر خدا شهادت دهید.

معلومات لازمه ازعلم فقه:

به تحقیق علمفقه از بزرگ­ترین و شریف­ترین علوم است، چون علمی که صحت عبادت که هدف آفرینش مخلوقات است به آن وابسته است هم­چنانکه خداوند می فرماید:الذاریات56 «جن و انس را نیافریده ام مگر برای این­که مرا عبادت کنند. نجات کامل بشر بدون صحت عبادت و پرهیز از اعمال بدعت آمیز میسر نمی­شود. پیامبر اسلام می­فرماید:«خداوند به هرکسی ارادۀ خیر داشته باشد او را در دین فقیه می­کند.

فقیه - آگاه در قانون شریعت:

«اگر علم مایۀ سربلندی گردد فقها به سر بلندی لایق­تر است.»

و هم­چنان پیامبر(ص) می­فرماید:«کسی­که در ظرف طلا نقره آب مینوشد، در واقع آتش جهنم را در شکم خود می­ریزد.» متقق علیه بخاری و مسلم.

حکم ازدواج:

ازدواج از مؤکدترین سنت­های پیامبران است خداوند متعال می­فرماید:الرعد38«و ما پیش از تو پیامبرانی را فرستاده­ایم و زنان و فرزندانی بدیشان داده­ایم.» پیامبر(ص) میفرماید:«کسی­که توانائی ازدواج دارد و با ترک آن از ارتکاب گناه میترسد بر او واجب است ازدواج کند.»

نگاه به زنیکه قصد خواست­گاری او را دارید جائیز است.

اگر کسی قصد خواست­گاری زنی را داشته باشد میتواند قبل از آن­که به خواست­گاری او برود و او را نگاه کُند، به دلیل حدیث محمد بن مسلمه می­گفت: از پیامبر شنیدم که می­فرمود: «اگر خداوند خواست­گاری زنی را به قلب کسی القا کرد باکی نیست که به او نگاه کند.»

از مغیره بن شعبه روایت است که نزد پیامبر رفتم و با او در بارۀ زنی که قصد خواست­گاری­اش را داشتم صحبت کردم پیامبر(ص) فرمود: «برو او را نگاه کن چون این امر رابطه بین شما را پایدارتر میکند.»

خواست­گاری:

«خواست­گاری یعنی درخواست ازدواج از زن به روشی که درمیان مردم مرسوم است اگر توافق حاصل شد این توافق تنها وعده­ای برای ازدواج است و بس و با آن هیچ چیزی از زن برای مرد حلال نمیشود، بلکه تا زمان عقد نگاه به صورت نامحرم باقی می­ماند.»

معلومات آفاقی:   کفاره سوگند:

اگر کسی سوگندش را بشکند با کفارۀ آن یکی از موارد ذیل است:

1- سیر کردن ده مسکین از غذاهای معمولی و متوسط که خودش و فامیلی­اش از آن می­خورد.

2- لباس پوشانیدن ده نفر.3- آزاد کردن برده ای.

اگر کسی نتواند یکی ازین موارد را بجای آورد باید سه­روز روزه بگیرد، و اگر بتواند یکی از موارد فوق را بجا آرد جائیز نیست که روزه را کفاره سوگندش قرار دهد.

گناهانیکه شریعت برای انجام دهنده­گانش حد معینی بیان کرده است:

قرآن و سنت مجازات و کیفرهای مشخص را برای جرایم معینی مقرر داشته که جرایم حدود نامیده میشود و عبارت اند از:

«زنا،قذف (تهمت ناروا)، دزدی، شراب­خوری، محاربه، ارتداد و بغی و تجاوز.»

اجرای حدود بر خویشاوندان، بیگانه، با شرافت و طبقات پائین همه یک­سان واجب است.